آقا محمد علي كرمانشاهي
227
مقامع الفضل
قاصر گويد كه : طول هر انسان مستوى الخلقة سه ذراع ونيم است به ذراع دست خودش وهر ذراعي دو شبر اوست ، وشبر وقدمش مساويند وهر يك موافق عرض دوازده إصبع است . واز اين جهت فقهاء در باب أوقات نماز قدم مىگويند وسبع شاخص مىخواهند « 1 » وهمچنين مرادشان از ذراع دو سبع است « 2 » واطلاق اخبار نيز بر اين وارد است « 3 » . ونظر به ملاحظهء استواء خلقت وظاهر حال مراد به ذراع در اينجا ذراع شرعي است كه اطلاق ذراع منصرف به آن است ، بنابراين ؛ طول عوج بنابر قول أبو الفتوح به حساب فرسخ ؛ بيست وهفت فرسخ وسه ربع فرسخ است وبيست وسه ذراع وثلث مىشود « 4 » ، ذراع أو هشت فرسخ است الّا هشتصد وپنجاه ذراع وده جزء از بيست ويك جزء ذراع وهر يك از شبر وقدم أو نصف ذراع است . واز كتاب « أيك ونيك » نقل كردهاند كه : طول ذكر برخاستهء انسان مستوى الخلقة به عرض ده إصبع است ، واز بعضي تا به هشت إصبع مىرسد كه
--> ( 1 ) شرح لمعه : 1 / 181 . توضيح : يعنى شاخص را بر هفت قسمت تقسيم مىكنند سپس براي نافله ظهر دو هفتم وبراي نافله عصر چهار هفتم در نظر مىگيرند . ( 2 ) وسائل الشيعة : 4 / 140 و 151 ( پاورقى ) . ( 3 ) من لا يحضره الفقيه : 1 / 140 حديث 653 ، وسائل الشيعة : 4 / 151 حديث 4775 . ( 4 ) زيرا كه : طول قد عوج بنابراين نقل 333023 ذراع وثلث ذراع است اگر تقسيم بر 12000 ( كه هر فرسخ 12000 ذراع است ) شود بالغ بر 27 فرسخ وسه ربع ( كه 75 / 0 فرسخ است ) و 23 ذراع وثلث ذراع مىشود . 75 / 27 12000 / 3 / 1 333023 و 3 / 1 23 ذراع باقي مىماند .